Προειδοποιήσεις για την ανετοιμότητα της Κύπρου απέναντι στην κλιματική κρίση
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, με αφορμή τη μεγάλη πυρκαγιά στην Ορεινή Λεμεσό, εκφράζει στην Ενδιάμεση Έκθεσή του ανησυχία για τη μη επαρκή ετοιμότητα της Κύπρου απέναντι σε φυσικούς κινδύνους που επιδεινώνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής.
«Με την κλιματική κρίση να επιτείνεται και τα φαινόμενα να γίνονται ολοένα πιο ακραία, ενδέχεται η χώρα να βρεθεί σε κατάσταση κρίσης. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει την κυβέρνηση σε δαπάνες που ίσως ξεπεράσουν τα €3,4 δισ. μέσα στα επόμενα χρόνια — εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Υποδομές και προετοιμασία σε ανεπάρκεια
Παρόλο που τα γεγονότα στη Λεμεσό συνέβησαν μετά τη σύνταξη της Έκθεσης και δεν έχουν αναλυθεί λεπτομερώς, το Συμβούλιο επισημαίνει σοβαρές αδυναμίες στην υποδομή και την πρόληψη. Τονίζεται ότι οι ανάγκες για επένδυση σε υποδομές και προληπτικά μέτρα είναι πλέον επιτακτικές, καθώς οι σχετικές δαπάνες δεν πρέπει να θεωρούνται «απρόβλεπτες» αλλά αναμενόμενες, με δεδομένα τα στοιχεία από φορείς όπως η ΕΚΤ.
Η ένταση και η συχνότητα των φυσικών καταστροφών αναμένεται να αυξηθούν, ενώ η παρούσα προετοιμασία της χώρας θεωρείται ανεπαρκής και καθυστερημένη.
Ενσωμάτωση των φυσικών κινδύνων στον προϋπολογισμό
Το Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη οι σχετικές δαπάνες για την αντιμετώπιση φυσικών κινδύνων να ενσωματώνονται στον κρατικό προϋπολογισμό και στα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά πλάνα, σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης. Αν αυτό δεν γίνει, ενδέχεται να επηρεαστεί σημαντικά η δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Παρόλο που η πυρκαγιά στη Λεμεσό μπορεί να θεωρηθεί εξαιρετικό γεγονός, το Συμβούλιο επισημαίνει πως η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας δείχνει την ανάγκη για σταθερή πρόβλεψη σχετικών κονδυλίων σε ετήσια βάση.
Υστέρηση στην εφαρμογή πολιτικών και θεσμικά κενά
Καταγράφεται σοβαρή καθυστέρηση στην εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, αλλά και στην εισαγωγή του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών ΙΙ και στην κάλυψη των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον Κανονισμό Επιμερισμού Προσπαθειών, ιδίως στους τομείς των κτηρίων και των αποβλήτων.
Ο δείκτης προστασίας από φυσικούς κινδύνους λόγω κλιματικής αλλαγής χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα χαμηλός για την Κύπρο, ενώ η μη έγκαιρη ενσωμάτωση των σχετικών δαπανών αυξάνει μακροπρόθεσμα το κόστος διαχείρισης κρίσεων.
Οικονομικό ρίσκο και χρηματοδοτική επίπτωση
Το τραπεζικό κόστος κινδύνου από φυσικές καταστροφές επηρεάζει περίπου το 20% των δανειακών χαρτοφυλακίων, περιορίζοντας τη δυνατότητα δανειοδότησης. Παράλληλα, η ασφαλιστική κάλυψη για φυσικές καταστροφές χαρακτηρίζεται ως ελλιπής, γεγονός που απαιτεί ενίσχυση μέσω ρυθμιστικών παρεμβάσεων.
Αναμονή για συγκεκριμένα μέτρα το 2026
Το Συμβούλιο τονίζει ότι κάθε νέα πολιτική απόφαση ή εξαγγελία θα πρέπει να βασίζεται σε πλήρη κοστολόγηση, σχέδιο υλοποίησης και σαφές χρονοδιάγραμμα. Αναμένει, τέλος, από την Έκθεση Δημοσιονομικών Κινδύνων του 2026 να ενσωματώσει όλα τα παραπάνω, υπογραμμίζοντας ότι πλέον τέτοιες ανάγκες δεν μπορούν να θεωρούνται απρόβλεπτες και πως η υστέρηση στον σχεδιασμό έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο.
